AVUKAT SERKAN KUŞ -HUKUK KÖŞESİ

Uygulamada miras kalan tarım arazileri çoğu zaman mirasçılar arasında birlikte mülkiyet halinde kalmaktadır. Zaman içerisinde mirasçılardan bir kısmı tarımsal faaliyete devam ederken, bir kısmı ise farklı şehirlerde ya da yurt dışında yaşamaya başlayabilmektedir. Bu durum ise çoğu zaman hukuki uyuşmazlıkları beraberinde getirmektedir.

Bu gibi hallerde mirasçılardan biri ya da birkaçı tarafından mahkemeye başvurularak “ortaklığın giderilmesi” davası açılabilmektedir. Halk arasında izale-i şuyu olarak da bilinen bu dava sonucunda, taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa mahkeme genellikle taşınmazın satışına karar verir ve satış işlemi açık artırma yoluyla gerçekleştirilir.

Ancak özellikle tarımsal faaliyetlerin devam ettiği taşınmazlar bakımından hukuk sistemimiz bazı özel düzenlemeler öngörmektedir. Nitekim tarım arazilerinin parçalanmasını önlemek ve üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla, tarımsal faaliyeti fiilen sürdüren mirasçılara belirli koşullar altında öncelik tanınabilmektedir.

Bu kapsamda, ortaklığın giderilmesi davasında davalı konumunda bulunan ve tarım arazisini fiilen işletmeye devam eden mirasçı, mahkemeden kendisinin “ehil mirasçı” olduğunun tespit edilmesini talep edebilir. Mahkeme bu değerlendirmeyi yaparken belirli kriterleri dikkate alır. Tarımsal faaliyetle ilgisi, arazide fiilen çalışıp çalışmadığı, tarımsal bilgi ve deneyimi ile arazinin bulunduğu yerde ikamet edip etmediği gibi hususlar belirli bir puanlama sistemi çerçevesinde incelenir.

Mahkeme tarafından mirasçılardan birinin ehil mirasçı olduğuna kanaat getirilmesi halinde, taşınmazın doğrudan açık artırma yoluyla satışına gidilmesi gerekmeyebilir. Bu durumda mahkeme öncelikle taşınmazın gerçek değerini bilirkişi aracılığıyla tespit eder.

Belirlenen bu bedelin, ehil mirasçı tarafından diğer mirasçıların paylarına karşılık gelecek şekilde mahkeme veznesine depo edilmesi istenir. Bedelin yatırılmasıyla birlikte taşınmazın mülkiyeti ehil mirasçıya devredilir ve diğer mirasçılar paylarına karşılık gelen bedeli alarak ortaklık sona ermiş olur.

Sonuç olarak, tarımsal üretimin devam ettiği taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi süreci her zaman açık artırma ile sonuçlanmak zorunda değildir. Tarım arazisini fiilen işletmeye devam eden mirasçıların, ehil mirasçı hükümleri kapsamında sahip oldukları hakları bilmeleri ve bu taleplerini yargılama sürecinde ileri sürmeleri büyük önem taşımaktadır.